Các điểm cần lưu ý về nội soi mũi xoang

15/10/2016 13:57

. Về nội soi mũi xoang, dấu hiệu bệnh lý thường thấy nhất là dịch tiết (82%) gồm nhiều dạng khác nhau: nhầy trong, nhầy mủ và mủ, trong đó dịch tiết loại nhầy mủ chiếm đa số (61%). Theo tác giả Rehan A. Kazi, dấu hiệu dịch tiết chiếm tỷ lệ 89% l31]. Dịch tiết bất thường, thường đi song hành với bệnh lý niêm mạc như là một dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh viêm xoang mạn tính.

Những biến dạng vách ngăn mũi như lệch, mào, gai vách ngăn, thường gặp với tỷ lệ 65%, trong đó lệch vách ngăn phần cao chiếm tỷ lệ cao nhất (73,7%). Kết quả này phù hợp với Kazi (68%), nhưng theo tác giả N.s. Jones chỉ có 21% [27]. Vách ngăn mũi bị lệch đè ép vào các cuốn mũi làm suy giảm sự thông khí ở mũi, và đặc biệt là các trường hợp vách ngăn mũi bị lệch ở phần cao sẽ đè ép vào CUÔX1 mũi giữa gây ra triệu chứng nhức đầu do tiếp xúc (contact point headache)[22].

Phì đại các cuốn mũi do hiện tượng viêm niêm mạc toàn bộ hốc mũi, phù nề làm cho các cuốn mũi quá phát, chiếm tỷ lệ 44%. Theo Rehan A. Kazi, dấu hiệu này có tỷ lệ cao hơn 77%.

Pôlýp mũi gặp ở nhiều giai đoạn khác nhau, có thể ở một bên hoặc cả hai bên hốc mũi; từ giai đoạn 1 đến giai đoạn 4 chiếm tỷ lệ 23%, trong đó pôlýp mũi giai đoạn 3 thường gặp nhất 47,8%. Phần lớn pôlýp mũi phát xuất từ vùng tế bào sàng trước, mỏm móc, cuốn mũi giữa, và phễu sàng. Khôi pôlýp chiếm toàn bộ khe mũi giữa, tắc nghẽn lỗ thông khe, rồi lan rộng ra chiếm toàn bộ hốc mũi gây tắc nghẽn đường thở, đưa đến viêm mũi xoang mạn. Tỷ lệ pôlýp mũi tìm thấy ở những bệnh nhân bị viêm mũi xoang mạn ở một bên là 39% và hai bên là 61%. Theo Nguyễn Hoàng Sơn đại học Y Hà Nội, pôlýp mũi một bên là 34%, và hai bên là 64%. Theo Rehan A. Kazi, tỷ lệ viêm mũi xoang mạn có pôlýp mũi là 15%, và Deweese là 21% [23].

Cuốn mũi giữa quá phát là hậu quả của niêm mạc cuốn mũi giữa bị quá sản (hyperplasia) toàn bộ chiếm tỷ lệ 80,1%, hoặc cong ngược vào phía trong 19,1%, do phần niêm mạc tiếp giáp với khe mũi giữa (phần bụng) của cuốn mũi giữa bị viêm và quá sản, phát triển lan rộng xuống phía dưới, còn phần niêm mạc phía trong (phía vách ngăn: phần lưng) cuốn mũi giữa chưa bị quá sản. Hậu quả là cuốn mũi giữa bị uốn cong vào phía trong, đầu cuốn mũi giữa có thể chạm sát vào vách ngăn mũi gây suy giảm sự thông khí ở mũi và hẹp vùng phễu sàng, hạn chế sự dẫn lưu dịch tiết từ các xoang nhóm trước qua phức hợp lỗ thông khe. Theo nghiên cứu của chúng tôi thì những biến dạng của cuốn mũi giữa nói trên chiếm tỷ lệ 21%. Theo Jones là 16% và Bolger là 26,1% [27],r28l

Ngoài những dấu hiệu bệnh lý và những bất thường về giải phẫu nêu trên, hai câu trúc giải phẫu khác của mũi cũng thường bị biến dạng là bóng sàng phồng lớn tỷ lệ 15% và mỏm móc cong vào trong (phía vách ngăn mũi) tỷ lệ 11%. Theo Godeny và Neil Bhttacharya tỷ lệ các bất thường này lần lượt là 15% và 08%.

Đốỉ với nội soi mũi, tỷ lệ chẩn đoán đúng trong tổng sô” bệnh nhân bị viêm xoang mạn (độ nhạy) trên cơ sở đôl chiếu với kết quả giải phẫu bệnh là 76%.

Nội soi mũi là một trong những phương pháp chẩn đoán bệnh viêm mũi xoang mạn rất tốt, giúp bác sĩ tai mũi họng chẩn đoán xác định bệnh viêm mũi xoang mạn tính với độ chuẩn xác cao.

 chẩn đoán bệnh viêm mũi xoang mạn tính dựa trên phim CT scan tư thế coronal, chiếm tỷ lệ từ cao đến thẩp là các dâu hiệu: các xoang bị mờ đục 94%, lỗ thông khe bị hẹp hoặc tắc hoàn toàn 86%, vách ngăn mũi bị lệch 38%, concha bullosa 27%, cuốn mũi giữa biến dạng 12%, bóng sàng phồng lớn 8%, bọc ứ đọng xoang hàm 7%, mỏm móc biến dạng 5%, tế bào Agger nasi 4%, và tế bào Haller 1%.

Dâu hiệu mờ đục các xoang thường gặp nhất là ở nhóm xoang trước hai bên 60,6%, nhiều nhât là xoang hàm. Kế đến là nhóm xoang trước một bên 26,6%, còn các nhóm xoang sau chiếm tỷ lệ rất thấp: mờ đục một bên 5,3%, mờ đục hai bên 4,3%. Mờ toàn bộ các nhóm xoang rất hiếm gặp 1,1%. Theo Xavier Prana dấu hiệu mờ đục các xoang thuộc nhóm trước là 52% [34].

Hình ảnh mờ đục các xoang hầu như luôn luôn song hành với dấu hiệu tắc lỗ thông khe, gây ứ đọng dịch tiết và lớp niêm mạc lót trong các xoang dày lên. Trong nghiên cứu của chúng tôi, tỷ lệ tắc lỗ thông khe hoàn toàn một bên là 27,9%, hai bên là 61,6%. Theo Clair là 30%và 60% [20].

Vách ngăn mũi lệch chiếm tỷ lệ 38%, trong đó thường gặp nhất là hình ảnh vách ngăn mũi lệch phần cao chiếm tỷ lệ 73,7%, chèn ép vào cuốn mũi giữa gây bít tắc phức hợp lỗ thông khe ở khe mũi giữa, và hậu quả là gây viêm xoang mạn tính. Những biến đổi bất thường của vách ngăn mũi khác như mào vách ngăn chiếm tỷ lệ 18,4%, gai vách ngăn chiếm tỷ lệ thấp nhất 7,9%. Những bất thường dạng này gây suy giảm sự thông khí ở mũi và gây ra triệu chứng nhức đầu do tiếp xúc. Theo Babbel tỷ lệ vách ngăn bị biến dạng là 24%, và Clair là 36% [lố][20].

Concha bullosa, theo một vài tác giả nước ngoài là dấu hiệu thường gặp nhất: 58% trong những biến đổi về giải phẫu của các cấu trúc trong hốc mũi, nhưng trong nghiên cứu của chúng tôi dấu hiệu này chỉ chiếm tỷ lệ 27%, có lẽ do khác biệt về chủng tộc. Theo Calhoun tỷ lệ concha bullosa là 29% và Carter là 25% [18][24].

Cuốn mũi giữa biến dạng chiếm tỷ lệ 12%, trong đó có hai loại biến dạng chính là cuổn mũi giữa quá phát chiếm tỷ lệ 83,3%, cuốn mũi giữa cong ngược chiếm tỷ lệ 16,7%. Theo Jones tỷ lệ cuốn mũi giữa biến dạng là 11,5%, và theo Kennedy là 15% [24],[28] (3uốn mũi giữa quá phát hoặc cong ngược sẽ chèn ép vào mỏm móc, làm hẹp vùng phễu sàng và làm tắc sự thông khí của mũi.

Ngoài những biến đổi bất thường về các câu trúc giải phẫu trình bày trên đây, một số thay đổi giải phẫu khác với tỷ lệ thấp hơn như bóng sàng phồng lớn 8%, bọc ứ đọng trong xoang hàm 7%, mỏm móc biến dạng 5%, sự hiện diện của tế bào Agger nasi 4%, và tế bào Haller 1%. Các tỷ lệ này đều phù hợp với nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước như Nguyễn Thị Kiều Thơ, Bolger, Zinreic |ni1251.

Như vậy, những hình ảnh bất thường về cấu trúc giải phẫu và bệnh lý, đặc biệt vùng phức hợp lỗ thông khe ở khe mũi giữa thấy được trên phim CT scan có độ chuẩn xác cao và toàn diện trong việc chẩn đoán bệnh viêm mũi xoang mạn tính.

Phim chụp CT scan mũi xoang sẽ cho thây rõ hình ảnh bất thường đặc biệt rõ ở nhóm các xoang sau (xoang sàng sau, xoang bướm), đặc biệt là vùng phức hợp lỗ thông khe và những bất thường về giải phẫu khác có liên quan đến bệnh sinh của viêm mũi xoang mạn. CT scan cũng giúp chúng ta phát hiện những bất thường khác liên quan đến sọ não: áp xe hậu nhãn cầu, khối u, khuyết thành xoang … Những dấu hiệu này sẽ củng cô” thêm cho chẩn đoán lâm sàng, nội soi và có thể được xem như một tấm bản đồ về câu trúc mũi xoang trên khô”i xương mặt, giúp cho phẫu thuật viên tránh được những tai biến trong lúc mổ mũi xoang qua nội soi, giảm tỷ lệ tử vong cho người bệnh. Tuy nhiên, giá thành phim chụp CT scan hiện nay còn quá đắt, do đó, chụp CT scan nền chỉ định khỉ nghi ngờ có tổn thương sọ não liên quan đến bệnh viêm mũi xoang mạn; những trường hợp viêm mũi xoang mạn có khả năng sẽ gây ra biến chứng hoặc đã có biến chứng, cũng như để chẩn đoán phân biệt giữa bệnh viêm mũi xoang không điển hình với u ác tính mũi xoang và quan trọng nhất là chuẩn bị kế hoạch phẫu thuật trước khi tiến hành phẫu thuật mũi xoang qua nội soi.

 Về chẩn đoán giải phẫu bệnh lý, kết quả nghiên cứu cho thấy mẫu mô lấy được từ niêm mạc mũi xoang khi phẫu thuật mũi xoang qua nội soi có hình ảnh viêm mạn tính và thoái hóa pôlýp là 76%, đặc biệt kết quả giải phẫu bệnh có hình ảnh viêm cấp tính hoặc bình thường 24%. Điều này khẳng định rằng, mặc dù trên nguyên tắc để chẩn đoán viêm xoang mạn một cách chính xác, chúng ta phải luôn dựa vào những dấu hiệu lâm sàng, khám nội soi mũi và ngay cả chụp CT scan thì độ chuẩn xác cũng không thể tuyệt đối được, vì bất kỳ phương pháp chẩn đoán nào, thông thường hay hiện đại cũng đều có những kết quả dương tính giả.Vì vậy chúng ta nên làm sinh thiết để chẩn đoán giải phẫu bệnh tất cả những trường hợp phẫu thuật mũi xoang.

Tóm lại, các phương pháp chẩn đoán nói trên có những ưu điểm và những hạn chế như sau:

Ưu điểm :

Tỷ lệ chẩn đoán đúng có bệnh trên tổng sô” bệnh nhân có bệnh (độ nhạy) đối với phương pháp nội soi mũi là 76%, đôi với CT scan là 89%.

Tỷ lệ chẩn đoán dương tính (giá tri tiên đoán dương) phù hợp với kết quả giải phẫu bệnh đối với phương pháp nội soi mũi là 87%, đốì với CT scan là 90%. Theo Godeny thì các chỉ số này lần lượt là 89% và 99% f2T|.

Hạn chế:

Tỷ lệ chẩn đoán có bệnh sai trên tổng sô” người không bệnh (dương tính giả) đôi với phương pháp nội soi mũi là 56%, và của CT scan là 43%. Theo Kolawole s. Okuyemi tỷ lệ này là 40% [25].

Tỷ lệ chẩn đoán không bệnh sai trên tổng sô” người có bệnh (âm tính giả) đối với phương pháp nội soi mũi là 24%, và CT scan là 10%.

viem xoang sang

viêm xoang trán có nguy hiểm không

chữa viêm xoang bằng lá lốt

 

Tags

Có thể bạn quan tâm

  • Thưa bác sĩ cháu năm nay 24 tuổi và bị viêm mũi dị ứng nhiều năm nay.

    Thưa bác sĩ cháu năm nay 24 tuổi và bị viêm mũi dị ứng nhiều năm nay.

  • Những triệu chứng  ban đầu của bệnh viêm mũi không nên bỏ qua

    Những triệu chứng ban đầu của bệnh viêm mũi không nên bỏ qua

  • Ngày hè, sơ hở là viêm xoang tái phát – Trị sao đây?

    Ngày hè, sơ hở là viêm xoang tái phát – Trị sao đây?

  • Chào bác. cháu bị viêm dị ứng mũi, có phải là viêm xoang dự ứng không ạ, cháu  bị dị ứng và ngứa mũi và lúc nào cũng thấy mũi bên trong ướt, và khó chịu lắm, lắm lúc hắt xì hơi xuất, giống như một căn bệch cứ bám riết đấy mình, cháu cũng một lần uống thuốc nam, mà uống vào cháu chịu không nổi, bị không đi ngoài được, nhưng lại cứ muốn đi hoài và trong người rất nóng, kiệt sức, thế là cháu bỏ, cũng mới chỉ uống được 3 dến 4 ngày. thuôc này cháu nghe noi là sơ sở thuốc ổ lâm đồng. giờ cháu như vậy cháu không biết phải làm thế nào, mong bác tư vấn. cảm ơn bác nhiều

    Chào bác. cháu bị viêm dị ứng mũi, có phải là viêm xoang dự ứng không ạ, cháu bị dị ứng và ngứa mũi và lúc nào cũng thấy mũi bên trong ướt, và khó chịu lắm, lắm lúc hắt xì hơi xuất, giống như một căn bệch cứ bám riết đấy mình, cháu cũng một lần uống thuốc nam, mà uống vào cháu chịu không nổi, bị không đi ngoài được, nhưng lại cứ muốn đi hoài và trong người rất nóng, kiệt sức, thế là cháu bỏ, cũng mới chỉ uống được 3 dến 4 ngày. thuôc này cháu nghe noi là sơ sở thuốc ổ lâm đồng. giờ cháu như vậy cháu không biết phải làm thế nào, mong bác tư vấn. cảm ơn bác nhiều

  • Hết nghẹt mũi, chảy dịch mũi do viêm xoang nhờ điều trị đúng cách

    Hết nghẹt mũi, chảy dịch mũi do viêm xoang nhờ điều trị đúng cách

  • Thoát khỏi cảnh “Tiền mất – Tật mang” viêm mũi, xoang

    Thoát khỏi cảnh “Tiền mất – Tật mang” viêm mũi, xoang

  • Hốc xoang sáng rõ chỉ sau 03 tháng điều trị bằng thuốc thảo dược

    Hốc xoang sáng rõ chỉ sau 03 tháng điều trị bằng thuốc thảo dược

  • Sếp như  tôi  – Ngồi máy lạnh, đi xe hơi sao vẫn bị viêm xoang ?

    Sếp như tôi – Ngồi máy lạnh, đi xe hơi sao vẫn bị viêm xoang ?

Mua ngay

Thông Xoang Tán