Giải phẫu học các xoang cạnh mũi qua nội soi

15/10/2016 12:27

Giải phẫu các xoang cạnh mũi khá đa dạng, khác với giải phẫu ít bị biến đổi của ốc tai. Mê đạo sàng dường như được câu tạo để làm tăng tốì đa diện tích bề mặt niêm mạc và hóa giải lực chân thướng tác động vào bằng hiện tượng vỡ sụp để bảo vệ mắt và não. Các xoang này là một cấu trúc nâng đỡ nhẹ, có hình dạng như tổ ong, nằm ở vùng giữa mặt và có thể bù đắp cho những biến đổi về hình dạng và kích thước của đầu.

Bởi vì tính đa dạng về mặt giải phẫu của các xoang cạnh mũi, lại nằm trong một vùng quan trọng và chật hẹp nên các phẫu thuật viên mũi xoang phải hiểu biết tường tận giải phẫu và hết sức cẩn thận.

Các cuộc phẫu thuật thường được thực hiện ở những trung tâm phẫu thuật ngoại trú trên những bệnh nhân có thể trạng tốt. Như vậy sẽ có ít khả năng rủi ro, cho dù đã có những cảnh báo trong cam kết mổ. Đôl với bệnh nhân và gia đình họ thì những biến chứng nghiêm trọng không thể chấp nhận được. Để tránh những biến chứng trong lúc phẫu thuật, cần thiết phải hiểu biết một cách sâu sắc và thường xuyên ôn lại giải phẫu các xoang cạnh mũi và những câu trúc lân cận nó.

Đã có những mô tả kinh điển về giải phẫu các xoang cạnh mũi, một số sách giáo khoa về phẫu thuật mũi xoang cũng đã mô tả rất kỹ về giải phẫu, cũng như đã có nhiều bài viết về điều này.

Chúng tôi minh họa cho những mô tả thêm về giải phẫu các xoang cạnh mũi bằng những tấm hình chụp mặt cắt giải phẫu ở tư thế Coronal. Hầu hết các phẫu thuật viên nghiên cứu giải phẫu trên bệnh nhân của họ ở những tâm hình chụp CT scan các xoang cạnh mũi ở tư thế Coronal.

Mục tiêu

Mục tiêu của bài này là miêu tả giải phẫu của xương sàng và thành ngoài mũi một cách chi tiết nhưng dễ hiểu và dễ nhớ. Việc hiểu biết rõ về giải phẫu thành ngoài mũi là nền tảng cho phẫu thuật thành thạo các xoang cạnh mũi.

Xoang sàng

Xoang sàng là một cặp xoang chứa 5 -15 tế bào sàng mỗi bên, số lượng các tế bào sàng có thể khấc nhau ở mỗi bên trên cùng một người.

Từ “Ethmoid” tiếng Hylạp có nghĩa là “giông như cái rây bột” (hay cái sàng).

Người ta đặt tên cho xoang này như vậy có lẽ bởi vì nó giống như cái hộp có một cái sàng ở phía trên. Xoang sàng cũng gọi là “mê đạo sàng” vì đó là một cấu trúc bao gồm những đường thông và những ngõ cụt rất phức tạp.

Mào gà (1) (Crista galli) ở vị trí đường giữa, gắn với liềm não, ngăn cách hai thùy trán. Mào gà là một môc giải phẫu trên phim CT scan coronal đôi với xoang sàng, bởi vì nó kết thúc trước khi tới xoang bướm. Mào gà kéo dài xuống phía dưới là mảnh thẳng đứng của xoang sàng (2), tạo nên phần chủ yếu của vách ngăn xương. Mảnh sàng (3), giống như tên của nó cho thấy có nhiều lỗ nhỏ trên mảnh xương để cho những sợi thần kinh khứu giác đi qua, chi phôi cảm giác cho niêm mạc khe khứu. Những sợi thần kinh này đi xuống cả mặt trong và ngoài của cuốn mũi trên và cuôl mũi giữa, bao màng cứng kéo dài dọc theo các sợi thần kinh lớn, cho nên việc cắt bỏ các cuốn mũi có thể gây nên dò dịch não tủy.

Mảnh sàng ở trong vị trí của hô” sàng (4) và phần đi lên bên ngoài của nó là mảnh ngoài của mảnh sàng, nối với trần của xoang sàng. Ớ phía ngoài, mảnh sàng khớp với mỏm sàng của xương trán, tạo nên trần xoang sàng.

Trần của xoang sàng dày hơn khi tới gần ổ mắt. Theo Stammberger, phần trần xoang sàng ở phía ngoài dày hơn phần ở phía trong gấp 10 lần. Ớ các tế bào sàng trước, vùng trần xoang sàng ở phía trong và trên chân bám của cuốn mũi giữa dễ bị thủng hơn.

Xương sàng là phần chủ yếu của thành ngoài mũi.

Xoang sàng ở đây giống như một hình hộp tứ giác, có sự khác nhau giữa những tế bào sàng trước và sàng sau.

Đối với những người > 12 tuổi, “hình hộp” này có kích thước như sau:

về chiều rộng: Phía trước hẹp hơn phía sau: Phía trước rộng trung bình 0,5cm, phía sau l,5cm.

về chiều cao: Phía trước cao hơn phía sau: Độ cao thẳng đứng phía trước trung bình 3cm, thấp dần về phía sau cho đến l,5cm.

Chiều dài trước – sau trung bình 4 – 5cm.

Những tế bào sàng trước xuất hiện ở độ tuổi rất sớm trên trẻ nhỏ và xoang sàng giông như hình kim tự tháp với đáy ở phía trước. Phẫu tích trong vùng chật hẹp ở những tế bào sàng sau có thể gây thủng sàn sọ nếu phẫu thuật viên không biết rõ giải phẫu.

Trần của xoang sàng được tạo nên chủ yếu do sự kéo dài về phía trong của xương trán (1), ngoại trừ ở phía sau, một phần nhỏ của trần xoang sàng là phần phẳng của trần xoang bướm. Xương giấy tạo nên phần lớn thành ngoài mũi từ phía trước ống thị đến xương lệ, một xương tận cùng phía trước của thành ngoài mũi.

Xương bướm tạo nên thành sau của xoang sàng, là thành chung ngăn cách giữa xoang bướm và các tế bào sàng sau.

Chứa đầy trong xoang sàng là những vách xương mỏng tạo nên những tế bào sàng riêng biệt. Mỗi tế bào sàng có một lỗ thông tự nhiên và một đường dẫn lưu dịch nhầy và những mảnh vụn thải từ xoang vào hệ thông khe dẫn lưu.

Mảnh nền (basal lamella) bắt đầu phía trước hầu như là ở hướng thẳng đứng, từ động mạch sàng trước cong ra ngoài và ra sau đi ngang qua mê đạo sàng.

Chân bám cuốn giữa (4) sau khi rời khỏi đỉnh ở phía trước, sẽ trở thành mảnh nền, và cuối cùng khi đến gần mặt trước xoang bướm (5), nó bắt đầu đi ở hướng ngang hơn.

Mảnh nền là thành phần của cuốn giữa, những tế bào sàng ở trước nó thì thuộc về tế bào sàng trước, trong khi những tế bào dẫn lưu vào phía sau nó thì thuộc về xoang sàng sau. Vị trí của tế bào Agger Nasi (6) ở ngay phía dưới xoang tràn.

cách chữa bệnh viêm xoang

cây xương cá trị viêm xoang

cách trị viêm xoang hiệu quả

Tags

Có thể bạn quan tâm

  • Kông Chro

    Kông Chro

  • Tuy Phước

    Tuy Phước

  • Yên Mô

    Yên Mô

  • Mũi Né

    Mũi Né

  • Nghề thị trường phải chăng sống chung với bệnh viêm mũi xoang ?

    Nghề thị trường phải chăng sống chung với bệnh viêm mũi xoang ?

  • Nhật ký của tôi: 8 tuần chiến đấu với bệnh viêm xoang

    Nhật ký của tôi: 8 tuần chiến đấu với bệnh viêm xoang

  • Viêm xoang không còn là nỗi lo với tôi!

    Viêm xoang không còn là nỗi lo với tôi!

  • Chia sẻ cách trị viêm xoang ‘chuẩn đét’ của một Dược Sỹ

    Chia sẻ cách trị viêm xoang ‘chuẩn đét’ của một Dược Sỹ

Mua ngay

Thông Xoang Tán